Amazon'dan Antalya'ya ortak mücadele: Yaşam kârdan önce gelir
Brezilya'da nehirler, ormanlar ve yaşam alanları şirketlerin kâr politikalarıyla tehdit edilirken doğasını savunan halklar devletin ve paramiliter grupların baskısıyla karşılaşıyor. Amazon'daki tal...
<p>Bu talana karşı çıkanlar ise devletin ve paramiliter güçlerin saldırılarıyla karşı karşıya. Barajlardan Etkilenen Halk Hareketi’nden (MAB) Beatriz Moreira, COP31 dolayısıyla geldiği Antalya’da Uluslararası İklim Adaleti Forumu’nda sorularımızı yanıtladı. Amazon’daki yağma düzenini ve halkların mücadelesini BirGün’e anlatan Moreira, Belém’de gerçekleştirilen COP30’u da değerlendirdi. Moreira “İlerleme, yaşamı korumaktır” dedi. </p>
<h2>NEHİRLER ŞİRKETLERİN TAŞIMA YOLU DEĞİL</h2>
<p>Brezilya’nın Amazon bölgesindeki Pará eyaletinden gelen Beatriz Moreira, bölgede yaşanan sorunların büyük bölümünün altyapı ve kalkınma adı altında yürütülen projelerden kaynaklandığını söyledi. Bu projelerin arasında hidroelektrik barajları, maden atık barajları ve soya ile diğer tahılların taşınmasını sağlayan su yolları olduğunu kaydeden Moreira, “Nehirleri, onlardan kâr elde edilebilecek bir araç olarak görüyorlar. Ancak biz nehirlerin günlük hayatımızın, topluluklarımızın bir parçası olduğunu düşünüyoruz” diye konuştu. Bölgedeki en büyük sorunlardan birinin Araguaia-Tocantins su yolu projesi olduğunu belirten Moreira, projenin soya ve minerallerin Amazon üzerinden dünyanın geri kalanına taşınmasını amaçladığını söyledi. Su yolunun, bölgede madencilik projeleri ve tarım işletmeleri etrafında genişletilen faaliyetlerin lojistik ayağını oluşturduğunu kaydeden Moreira, nehrin büyük bölümünün gemilerin geçişine uygun hale getirilmesi için patlatılacağını anlattı. Moreira, projenin yaratacağı ekolojik ve toplumsal yıkımı şöyle kaydetti: </p>
<p style="text-align: center;"><img src="https://static.birgun.net/resim/content/2026/11/18/amazon-dan-antalya-ya-ortak-mucadele-yasam-kardan-once-gelir.jpg" alt=""></p>
<p>“Topraklarımızdaki çıkarım faaliyetlerini genişlettikleri için üretimi taşıyacak yollara ihtiyaç duyuyorlar. Su yolu da bunu sağlamanın yollarından biri. Sorun şu ki nehrin büyük bir bölümünü patlatacaklar. Gemilerin geçebilmesi için yeterli derinliği sağlamak amacıyla bunu yapmak zorundalar. Bunu yaptıklarında birçok balık türünü ve nehirde yaşayan diğer canlı türlerini öldürecekler. Oradaki balıkçı toplulukları geçim kaynaklarını kaybedecek. Çünkü nehir, yaşamlarını sürdürebilmelerinin temel bir parçası. Yalnızca nehirden gelen besinlerle beslendikleri için değil, bu suya eriştikleri için de. Suya erişimleri de tehlikeye girecek. Ayrıca küçük ölçekli üretimlerini başka ailelere satamayacaklar. Dolayısıyla orada bu su yolunu inşa ederlerse insanlar aç kalacak ve üretim araçlarından yoksun kalacak. Şu anda mücadele ettiğimiz en büyük konulardan biri bu.” </p>
<h2>GERÇEK İLERLEME YAŞAMI KORUMAKTIR</h2>
<p>Amazon’daki saldırıların yalnızca ekolojik yıkımla sınırlı olmadığını belirten Moreira, bölgedeki eyalet ve yerel yönetimlerin aşırı sağın kontrolünde olduğunu söyledi. Federal hükümetin başında bulunan Lula’nın ilerici bir yönetim anlayışına sahip olduğunu belirten Moreira, buna karşın Pará başta olmak üzere Amazon bölgesindeki birçok eyalette yerel yönetimlerin büyük şirketlerin çıkarları doğrultusunda hareket ettiğini kaydetti. Moreira, “Bu da oradaki polisin kereste ve topraktan mineral çıkaran, tarım işletmeleri kuran büyük şirketlerden yana olduğu anlamına geliyor. Bu hakları savunan, toprağın ve insanların haklarını bütünüyle korumak için mücadele eden biri olduğunda, devletin düşmanı olarak hedef gösteriliyorsun. Çünkü ilerlemeye karşı olduğumuzu söylüyorlar” dedi. Hak savunucularının paramiliter güçlerin saldırılarına uğradığından söz eden Moreira, bölgede yakın zamanda öldürülen Dilma Fehera’yı örnek gösterdi. Moreira, Brezilya’da paramiliter gruplar, uyuşturucu kaçakçılığı yapan yapılar ve madencilik faaliyetleri arasında ekonomik ilişkiler bulunduğunu da kaydetti. </p>
<h2>AMAZON KRİZİN KUŞATMASINDA</h2>
<p>İklim krizinin Amazon’da yaşayan toplulukların gündelik hayatını doğrudan etkilediğini belirten Moreira, barajlar ve diğer büyük projeler nedeniyle mücadele eden halkların aynı zamanda iklim değişikliğinin sonuçlarıyla da karşı karşıya kaldığını söyledi. Moreira, 2023’te Brezilya’da yaşanan iki büyük iklim olayının yarattığı yıkıma dikkat çekerek “İlki Amazon’daki kuraklıktı. Nehirlerin su seviyesi çok düşüktü. İçme suyu dahil suya erişimimiz yoktu. İnsanlar evlerinde mahsur kaldı. Nehir çekildiğinde ulaşım sağlanamıyor. Onlara yiyecek götürmek zorunda kaldık çünkü yiyeceğe erişimleri yoktu. Aynı zamanda Brezilya’nın güneyinde aşırı seller yaşandı ve insanlar boğularak hayatını kaybetti. Bu iki olay aynı yıl, aynı zamanda yaşandı ve bizi derinden etkiledi” dedi. </p>
<p>*** </p>
<h2>COP’LAR HALKLAR İÇİN DEĞİL</h2>
<p>Brezilya’nın Belém kentinde düzenlenen COP30’u da değerlendiren Moreira, şunları söyledi: “COP30’u doğduğum ve yaşadığım Belém kentinde ağırlarken bunun katılımımızı harekete geçirmek için çok önemli bir yer olduğunu düşündük. Glasgow’daki COP26’dan bu yana, COP’lara paralel olarak halkın taleplerini sunabileceğimiz, dünyanın nasıl ilerlemesi gerektiğine ilişkin düşüncelerimizi paylaşabileceğimiz başka alan olmadı. Çünkü bu zirveler otoriter alanlarda düzenlendi. Mısır’da, ardından Birleşik Arap Emirlikleri’nde ve sonra Azerbaycan’da yapıldı. Belém’de halk zirvelerini düzenlemenin çok önemli olduğunu düşündük, bunu gerçekleştirdik. Pará Federal Üniversitesi’nde 30 binden fazla insanı bir araya getirdik. Küresel Eylem Günü kapsamında da 70 binden fazla kişinin katıldığı bir yürüyüş düzenledik. COP’lar büyük şirketler tarafından ele geçirilmiş durumda. Ancak kendi taleplerimizi paylaşabileceğimiz bir alan oluşturmamız gerektiğini düşündük. La Via Campesina olarak birçok hareketle bir araya geldik. COP30’dan geriye kalan en büyük miras, iklim adaleti ve iklim tazminatları etrafında gerçekleşen toplumsal seferberliktir. Yaşamın her zaman kârın üzerinde olduğunu, tersinin geçerli olmadığını söylemekti. Dünyanın dört bir yanında mücadele etmeye devam edeceğiz.” </p>
<p>*** </p>
<h2>İKLİM KRİZİNİN HER CEPHESİ MASADA</h2>
<p>Antalya’da COP31 sürecine karşı halkların, emekçilerin ve yaşam savunucularının sözünü büyütmek amacıyla düzenlenen Uluslararası İklim Adaleti Forumu dün sona erdi. Büyük İklim Adaleti Yürüyüşü ve Halk Kürsüsü ile başlayan üç günlük forumda iklim krizinin yalnızca çevresel değil, ekonomik, toplumsal ve siyasal boyutları da tartışmaya açıldı. Forumun üçüncü gününde uluslararası iklim hukuku, iklim adaleti ve kırılgan alanlar başlıklı oturum düzenlendi. Ardından iklim adaleti için hukuki mücadele araçları, ekoloji haberciliği, şirketlerin doğa üzerindeki etkileri, hayvan hakları, endüstriyel tarım ve iklim krizinin halk sağlığına etkileri forumun gündeminde yer aldı. İlk oturumda konuşan Uluslararası Karşılaştırmalı Çevre Hukuku Merkezi Başkanı Prof. Dr. Michel Prieur, çevre davalarında adalete erişimin önündeki engellerin kaldırılması gerektiğini söyledi. Prieur ise iklim krizinin yalnızca teknik ve teknolojik çözümlerle ele alınamayacağını kaydetti. “İklim Adaleti ve Hukuki Mücadele Araçları” başlıklı ikinci oturum, Prof. Dr. İbrahim Kaboğlu’nun konuşmasıyla başladı. Kaboğlu, iktidarın çevre politikalarını ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerini eleştirerek “Türkiye Cumhuriyeti talimat cumhuriyeti değildir. Türkiye Cumhuriyeti bir hukuk devletidir” dedi. </p>